Monumenten, beelden en overige bijzondere gebouwen.

Diep in gedachten zit aan de oever van het Slotermeer een "jongentje op een bankje" te turen over het water.

De klok is afkomstig uit "Slot Rijs" wat in 1939 is afgebroken. De klok is in 1984 opgehangen aan de linkerzijgevel van het Raadhuis.

Op het natuurgebied Wyldemerk, waar in de periode 1954-1969 een Ambonezenkamp was, staat een herdenkingssteen op dezelfde plaats waar de moskee heeft gestaan. Bij de ingang aan de Wyldemerkwei nabij het PEB-hokje staat op een kleine steen een plattegrond afgebeeld van het toenmalige Ambonezenkamp.

In de 15e eeuw werd deze toren samen met een kerk gebouwd, maar na een felle brand is de kerk afgebrand en bleef de toren alleen achter. Voor de schippers op de Zuiderzee was deze toren een baken. Op het kerkhof is een gedeelte ingericht als oorlogskerkhof. Ook zijn op dit kerkhof een aantal moslimgraven van Ambonezen, die gewoond hebben op het kamp Wyldemerk nabij Oudemirdum.

Aan de kust nabij minicamping De Groninger staat een grafmonument ter herinnering aan de gevallenen in de 2e Wereld Oorlog.

Dit landhuis annex kippenboerderij werd gebouwd in 1834 in opdracht van jonkheer Van Swinderen te Rijs. Helaas leverden de kippen niet genoeg op, zodat er later een café-logement van gemaakt werd. Tegenwoordig is het landhuis, in de 18e eeuwse stijl ingericht en een verblijfsaccommodatie geworden.

Het Oudemirdumerklif is ontstaan in de ijstijd en toegankelijk via een klein pad naar de IJsselmeerkust. U heeft bij dit klif een prachtig uitzicht over het IJsselmeer. Parkeergelegenheid aanwezig.

Landhuis Riniastate werd gebouwd in 1843 door architect Thomas Romein. Het huis heeft een hoog middenblok en beneden een driezijdige uitbouw. Het wordt aan de voorzijde geflankeerd door vleugels zonder verdieping. In 1968 werd het geheel gerestaureerd. Riniastate is privébezit en niet toegankelijk voor publiek.

Op de begraafplaats van Ruigahuizen staat een klokkenstoel. Hier heeft ook een kerk gestaan, maar is vermoedelijk rond 1750 al afgebroken. De huidige klokkenstoel is van rond 1956. Op dit kerkhof liggen ook Franse Hugenoten begraven, die hier in de 17e eeuw woonden.

Het 1e Vredestempeltje stond nabij "De Wiltskuorre" en dateerde uit 1814. De bouw moet een uiting van blijdschap geweest zijn na de Franse tijd en werd gerestaureerd in 1914. Tijdens de 2e W.O. is het verwoest en na de oorlog is het herbouwd met zoveel mogelijk oud materiaal op de huidige plaats. In 1969 is het gesloopt, maar voor de ouderen in Gaasterland was het een begrip, zodat het in 1977 herbouwd werd olv. de architect ir. H.Oud te Hemelum.

De kanonnen zijn aan de stad Sloten geschonken door de "Vrienden van Sloten". Ze zijn geplaatst op rolpaarden. Het kanon op het molenerf wordt in het hoogseizoen iedere vrijdagavond afgeschoten door de Stadsschutterij ism. de stadsomroeper Pieter Haringsma. De schutterij is gekleed in historische kledij.

Het stadhuis van Sloten werd gebouwd in 1759. Door de herindeling van 1984 ging Sloten op in de nieuwe gemeente Gaasterlân-Sleat. Het stadhuis is sindsdien een museum. In het museum is o.a. een collectie te zien van toverlantaarns van wijlen Peter Bonnet.

De twee ingemetselde gedenkstenen, met inscriptie, ter grootte van de ramen, zijn de overblijfselen van het 18e eeuwse Slot Beuckenswijk. De ene steen vermeldt dat deze boerderij in 1885 gebouwd is. De andere is een wapensteen met 5 wapens van de families: Beuckens, Sierxma, Nauta Beuckens, Swalue en de Van Hylckama's.

In het jaar 1615 werd het Raadhuis gebouwd. Het is in Friesland het enige Recht- of Weerhuys, dat bewaard is gebleven uit die tijd. Het Raadhuis wordt gebruikt voor het voltrekken van huwelijken en raadsvergaderingen.

Ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van drukkerij-uitgeverij Hoekstra werd in 1982 dit beeld geschonken aan de bevolking van Balk. Het beeld, gemaakt door mw. Suze Berkhout, stond eerst bij het Raadhuis, maar is later verplaast naar de huidige plaats. Herman Gorter was de schrijver van het bekende gedicht "Mei".

Op het kerkhof van Mirns staat een klokkenstoel. De eerste uit 1723 is in 1943 vernietigd door een Amerikaanse bommenwerper. Later na de 2e W.O. in 1953 kwam de huidige klokkenstoel tot stand.

De bijzondere: "Famkes van Kolderwâlde" staan langs de weg in en nabij Kolderwolde. De plaatselijke beeldende kunstenaar Evert van Hemert heeft deze bronzen beelden vervaardigd.

De stenen Gaaikema-bank is geschonken door de inwoners van de toenmalige gemeente Gaasterland. De heer Gaaikema was burgemeester en zette zich in voor het voortbestaan van de bossen van Gaasterland. Op de bank staat " 1902-1 aug.1927". Vanaf deze bank heeft u een prachtig uitzicht over het IJsselmeer.

De luchtwachttoren is gebouwd na de 2e W.O. en deed dienst als uitzichtstoren.

Ten oosten van camping De Waps staat in het bos het oorlogsmonument. Ieder jaar wordt er op de avond van de 4e mei een stille tocht gehouden naar dit monument vanaf het centrum van Oudemirdum.

Vanaf bezoekerscentrum Mar en Klif is er een IJstijden-stenenroute. De grote keien zijn gevonden in de streek en zijn afkomstig uit de IJstijd. De route voert u door het gehele gebied Gaasterland en kan per fiets afgelegd worden.

De overblijfselen van het enige hunebed van Fryslân. In 1849 werd er bij onderhoudswerk aan het bos bij toeval het hunebed ontdekt. Onder leiding van archeoloog, prof.dr.A.E.van Giffen is het in 1958 gemarkeerd met een granietsteen.

Het bronzen vrouwenbeeld is gemaakt door beeldend kunstenaar Evert van Hemert uit Kolderwolde. Het is geschonken aan de stad Sloten t.h.a. de viering van het 100 jarig jubileum van de vereniging De Friesche Elf steden in de aprilmaand 2009.

In 1581 kreeg Sloten vijf bastions, 2 landpoorten en 2 waterpoorten. De landpoorten zijn afgebroken, maar de waterpoorten zijn bewaard gebleven. De eikenhouten deuren zijn rond 1857 verwijderd. In de Lemsterpoort zat een cachot(stadsgevangenis).

Er zijn nog enkele bunkers bewaard gebleven in het grasland tussen de Noorderreed en bungalowpark Sondeler Gaast. Voorheen was dit park een bunkercomplex, dat in de 2e Wereld Oorlog gebouwd werd door de Duitsers. Tijdens de "Week van de Geschiedenis" in 2009 en van 17 april-1 mei 2010 was er een tentoonstelling in het receptiegebouw van bungalowpark Sondeler Gaast over deze bunkers.

De graftombe is ontworpen door Daniël Marot en uitgevoerd door de Amsterdamse beeldhouwer Pieter van der Plas en is gevestigd in de kerk. De obelisk boven de graftombe is van rood marmer met witte aderen. Aan de pyramide zijn verscheidene versieringen bevestigd. In het huidige Van Coehoornbos stond vroeger het buitenhuis "Meerenstein" van Menno Baron van Coehoorn. Praalgraf is te bezichtigen in het hoogseizoen tijdens de openstelling van de Vaste Burchtkerk.